Насо Беќаровски
Роден 1938 во Залево, Југославија, живее во Скопје, С. Македонија
Победник, 1974
Метал
МСУ Скопје
Скулптурата Победник на Насо Бекаровски има изразено предно лице. Кружен диск со раб како тањира се издига од постамент; неговиот центар е дефиниран со вдлабнатина од која испакнува кружен избочок. Енигматската форма подеднакво потсетува на штит, мета или скулптурна емблема. Иако насловот алудира на победник, делото повеќе наликува на архаичен тотем или енигматичен артефакт од мрачно минато, отколку на трофеј. Тоа може да биде споменик, ориентациска точка или затемнет споменик, како и воен артефакт, штит за одбрана или цел што треба да се погоди.
Делото припаѓа на втората фаза во опусот на Бекаровски, која се обликува од доцните 1960-ти години. Додека неговите рани дела се фигуративни по природа и прикажуваат глави, човечки фигури или групи, Бекаровски подоцна разви сè поапстрактен формален јазик. Органските, често експресивно деформирани фигури од неговата младост отстапуваат место на сведени волумени и јасни, кондензирани форми.
Драмата останува, но повеќе не е прикажана директно; наместо тоа, таа е преточена во поедноставена форма.
Неговата биографија дава можна позадина за ова. Бекаровски е роден во 1938 година во селото Желево и е одведен од својата татковина за време на Грчката граѓанска војна како едно од таканаречените “бегалски деца”.
Искуствата на загуба, разделба и искоренетост ја обликуваа неговата генерација. Во неговите зрели скулптури, овие искуства не се појавуваат како лични спомени, туку се реинтерпретирани како општи симболи на божественото и отсуството. Архаичните форми затоа често изгледаат како остатоци од изгубена култура или како споменици на нешто што повеќе не може целосно да се реконструира.
“Победник” може да се толкува и во овој контекст. Насловот ветува триумф, но скулптурата не прикажува никаква победа. Наместо тоа, се соочуваме со тивка, затворена форма чија монументалност укажува помалку на доминација, а повеќе на сеќавање и смрт. Делото со тоа стои во остар контраст со традицијата на социјалниот реализам, кој во Југославија долго време се карактеризираше со политички пораки и херојски фигури. Бекаровски го заменува јазикот на патетиката со јазикот на материјалот. Неговата вистинска порака не лежи во раскажувањето приказна, туку во постојаното присуство на форма што зборува за болка, сеќавање и издржливост.